ASF đã xuất hiện tại 7 tỉnh, thành của Lào tính đến ngày 24/9. Trong đó, Phongsaly, Huaphanh và Luang Prabang nằm dọc biên giới với Việt Nam.
Bảy năm sau khi dịch tả heo châu Phi (ASF) lần đầu quét qua Lào, nước này lại đối mặt với một đợt dịch lớn. Đến nay, ASF đã khiến hơn 14,000 con heo chết hoặc phải tiêu hủy tại 7 tỉnh, thành.
Tính đến ngày 24/9, dịch đã xuất hiện tại Phongsaly, Xayaboury, Xaysomboun, Huaphanh, thủ đô Vientiane, Oudomxay và Luang Prabang.
Dịch lan khá nhanh. Xayaboury phát hiện ASF vào tháng 6. Chỉ một tháng sau, dịch đã lan tới 5 bản, ảnh hưởng đến 580 con heo. Đến giữa tháng 9, ASF đã khiến hơn 11,000 con heo chết hoặc phải tiêu hủy tại 5 tỉnh. Một tuần sau, dịch đã lan tới 7 tỉnh, thành, nâng tổng thiệt hại lên hơn 14,000 con.
Trong số này, khoảng 10,000 con chết do ASF và gần 4000 con phải tiêu hủy.
Chăn nuôi heo vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ
Trong đợt dịch lần này, thiệt hại đối với các trại nhỏ lẻ chiếm tới 80% (khoảng 11,000 con).
Ngành heo Lào vẫn chủ yếu dựa vào chăn nuôi quy mô nhỏ, dù chăn nuôi thương mại đang phát triển.
Một nghiên cứu tổng quan gần đây cho thấy số trang trại heo thương mại tại Lào tăng từ 578 trại vào năm 2019 lên 703 trại năm 2022 và 737 trại năm 2023. Các trang trại này tập trung chủ yếu quanh những khu vực đô thị ở miền Trung và miền Nam Lào.
Chăn nuôi thương mại cũng có nhiều mô hình khác nhau. Một nghiên cứu gần đây tại miền Bắc Lào ghi nhận cả trang trại độc lập lẫn trang trại nuôi gia công. Các trại nuôi gia công nhận heo con từ công ty để nuôi thịt, quy mô từ 500–1200 con.
Ở khu vực chăn nuôi nông hộ, quy mô có thể nhỏ hơn rất nhiều. Nghiên cứu thực hiện sau đợt ASF năm 2019 cho thấy có những hộ chỉ nuôi vài con heo, theo hình thức nuôi nhốt hoặc thả rông.
ASF không phải là dịch bệnh mới với Lào
Lào xác nhận ổ ASF đầu tiên vào năm 2019. Sau đó, dịch lan ra toàn bộ 18 tỉnh, thành.
Các báo cáo gần đây của Lào cho biết đợt dịch năm 2019 khiến hơn 20,000 con heo chết và khoảng 6000 con phải tiêu hủy. Tuy nhiên, trong số liệu chính thức từng trình bày với WOAH, Lào ghi nhận 16,576 con chết và 4689 con phải tiêu hủy tại 170 bản. Hai bộ số liệu cho thấy các báo cáo về đợt dịch năm 2019 có sự khác biệt.
Trong những năm sau đó, thông tin công khai về ASF ít hơn nhiều. Năm 2023, Cục Chăn nuôi và Thủy sản Lào báo cáo với WOAH rằng nước này không ghi nhận ổ ASF nào trong giai đoạn 2020–2023. Tuy nhiên, một báo cáo sau đó của truyền thông nhà nước Lào lại cho biết Saravan có 7 ổ dịch trong năm 2020, khiến 973 con heo chết.
Tháng 2/2025, Xaysomboun xác nhận ASF trở lại sau khi hơn 50 con heo chết tại một bản trong khoảng 6 tuần.
Đến tháng 6/2026, các báo cáo chính thức bắt đầu ghi nhận ASF trở lại. Sau đó, dịch tiếp tục lan ra nhiều tỉnh ở miền Bắc và miền Trung Lào.
An toàn sinh học trở thành tuyến phòng thủ chính
Lào đang tăng cường giám sát, kiểm soát vận chuyển và chia các khu vực thành vùng đỏ, vàng và xanh để kiểm soát ASF.
Tại vùng đỏ đang có dịch, chính quyền tạm dừng vận chuyển heo sống và thịt heo giữa các huyện và tỉnh. Tại vùng vàng, các trang trại thương mại khép kín đáp ứng yêu cầu an toàn sinh học có thể xin phép vận chuyển sau 14 ngày theo dõi và có kết quả xét nghiệm âm tính với ASF. Tại vùng xanh, hoạt động vận chuyển heo có thể tiếp tục theo các biện pháp kiểm soát của địa phương.
Chính quyền cũng yêu cầu các trang trại và cơ sở chăn nuôi tăng cường hàng rào, kiểm soát người ra vào, sát trùng lối vào và phương tiện, cải thiện vệ sinh và báo ngay khi phát hiện heo bệnh hoặc chết.
Các nghiên cứu trước đây tại những cộng đồng chăn nuôi nhỏ ở Lào ghi nhận nhiều tập quán liên quan đến nguy cơ lây lan ASF, như thả rông heo, để heo từ các hộ khác nhau tiếp xúc với nhau, cho ăn thức ăn thừa, mua bán heo và để heo tiếp xúc với heo hoang hoặc heo rừng.
Các biện pháp kiểm soát dịch cũng đang tác động đến chuỗi cung ứng. Việc hạn chế vận chuyển heo và thịt heo đã làm gián đoạn nguồn cung cho Vientiane. Lào cũng tạm thời hạn chế nhập khẩu heo và thịt heo từ nước ngoài trong thời gian kiểm soát dịch.
PigTalks tổng hợp thông tin từ KPL.
Leave a Reply