Tại sao heo lại chọn chỗ ướt/bẩn để nằm?
Khi thiết kế chuồng heo, người ta phải tính toán rất nhiều thứ, từ kết cấu mái cho đến kích thước từng ô chuồng. Nhưng có một câu hỏi đôi khi lại chưa được chú ý đúng mức: heo sẽ thải phân ở đâu?
Không ít thời gian, công sức và thiết kế được dành cho việc tạo một khu vực thoải mái để heo nằm. Nhưng rồi ngay lứa heo đầu tiên đưa vào chuồng, nơi đó lại bị biến thành toilet.
Trước đây, việc dọn phân heo cần rất nhiều lao động thủ công. Điều này còn có thể chấp nhận được khi lao động rẻ và không đòi hỏi nhiều kỹ năng. Ngày nay, người chăm sóc heo ngày càng có kỹ năng hơn và chi phí lao động cũng không còn rẻ. Sử dụng chất độn chuồng còn làm tăng thêm chi phí.
Bên cạnh đó, phân heo không chỉ là thứ bỏ đi. Chất thải của heo cần được xem là một phần có giá trị trong đầu ra của trang trại và giá trị này cần được nhìn nhận lại trong bối cảnh nông nghiệp bền vững.
Thức ăn đưa vào và phân bón tạo ra cũng là một phần quan trọng trong bài toán carbon của trang trại. Khi mô hình chuồng heo nhiều tầng ngày càng phát triển, hệ thống xử lý phân lỏng càng trở nên quan trọng đối với hoạt động của trang trại.
Vì vậy, thay vì thiết kế xong chỗ ăn, chỗ uống, chỗ nằm rồi mới nghĩ xem đặt rãnh thải phân ở đâu, chuyên gia của PigTalks đề xuất xem nhu cầu về toilet của heo là một trong những điểm xuất phát khi thiết kế chuồng. Và từ đó cho thấy, chỗ nào heo không đi vệ sinh có thể trở thành chỗ ngủ (không chỉ nằm xuống nghỉ ngơi, mà là chọn làm chỗ ngủ – hai chỗ này khác nhau).
Heo đang nói gì qua hành vi của chúng?
Vì sao chuồng này heo sạch, chuồng bên cạnh heo lại bẩn?
Heo không thể đổ mồ hôi và đưa hơi ẩm lên da để làm mát bằng sự bốc hơi như con người. Thay vào đó, chúng thay đổi hành vi, dùng nước, bùn hoặc phân làm ướt da để giúp cơ thể làm mát nhờ bốc hơi.
Heo cũng có vẻ học hành vi này từ nhau. Đó là lý do có thể bắt gặp cả một ô chuồng đều có heo bẩn.
Nhìn chung, heo bẩn có thể là dấu hiệu chúng đang quá nóng. Khi nóng, heo còn có thể đào bới và gây hư hại đáng kể cho kết cấu chuồng.
Nhìn vị trí phân để đánh giá mức độ thoải mái
Khi bước vào một ô chuồng, chỗ heo đang nằm chỉ cho biết vị trí heo chọn nằm tại thời điểm đó, mang tính tạm thời. Còn nhìn vào vị trí phân sẽ cho biết đâu là những chỗ heo không chọn để ngủ trong một khoảng thời gian dài hơn.
Vì vậy, cách phân bố phân trong ô chuồng có thể cung cấp một chỉ dấu dài hạn về mức độ thoải mái của heo. Ngay cả khi heo không còn ở đó, vẫn có thể quan sát khu vực thải phân. Kiểu thải phân bất thường cho thấy điều kiện môi trường đã không ở mức tối ưu trong một thời gian dài.
Toilet và chỗ ngủ khác nhau thế nào?
Có một số dấu hiệu đơn giản giúp phân biệt hai khu vực:
Những yếu tố này có thể được tính đến ngay khi chuẩn bị chuồng.
Luồng khí mát nên được hướng vào nơi dự kiến làm toilet và luôn tránh khu ngủ. Máng uống cũng nên đặt trong khu vực thải phân để nơi này ướt. Không nên đặt máng uống trong hoặc gần chỗ ngủ.
Việc nghĩ đến toilet cũng đồng nghĩa với việc phải xem xét cách bố trí toàn bộ chuồng, bởi với một ô nhỏ chỉ khoảng 3 x 3 m, rất khó thiết kế một khu thải phân riêng biệt.
Heo sẽ thải phân ở đâu?
Luồng khí mát từ cửa lấy gió chỉ là một trong các yếu tố, nhưng là một yếu tố quan trọng. Heo không tự nhiên muốn chọn nơi có luồng khí mát để ngủ. Có thể dùng khói để quan sát rõ hơn cách không khí di chuyển trong chuồng.
Ô chuồng lớn giúp tạo môi trường phù hợp cho heo dễ hơn vì heo có nhiều cơ hội tự lựa chọn sử dụng không gian ở đâu và như thế nào. Tuy vậy, người nuôi vẫn có thể hỗ trợ chúng.
Chẳng hạn, với chuồng heo cai sữa sử dụng ô lớn, có thể lấy khu toilet làm điểm xuất phát khi bố trí chuồng, sau đó tổ chức không gian để đáp ứng nhu cầu của heo cai sữa.
Còn với sàn đặc?
Chuyên gia của PigTalks không thích chuồng sàn đặc vì rất khó giữ cho heo sạch. Chất thải phải được dọn thủ công hoặc rửa trôi, và việc rửa có thể khiến heo bị lạnh.
Tuy vậy, vẫn có thể hỗ trợ heo xác định chỗ thải phân.
Có thể đánh dấu khu vực thải phân, chẳng hạn đặt một khung sắt lên vị trí không muốn heo ngủ, để làm cho nơi đó không thích hợp để ngủ. Đồng thời, có thể lấy phân của chính nhóm heo đó từ khu chuồng trước đặt vào vị trí muốn chúng sử dụng làm toilet trong chuồng mới.
Ví dụ, khi chuyển heo con từ chuồng đẻ sang chuồng cai sữa, có thể lấy phân heo con từ chuồng đẻ đặt vào khu toilet của chuồng cai sữa. Ngược lại, bột làm khô đã được sử dụng tại khu úm có thể đặt vào nơi muốn heo chọn làm chỗ ngủ.
Cách bố trí khu thải phân này cũng có thể áp dụng với sàn có một phần là sàn khe.
Leave a Reply