SAT1, một virus lở mồm long móng (LMLM) trước đây chủ yếu lưu hành tại khu vực châu Phi cận Sahara, đã xuất hiện tại Trung Quốc và Mông Cổ. Sự dịch chuyển này đưa SAT1 đến gần Việt Nam và tạo thêm một nguy cơ mới cho đàn heo trong nước.
Tuy nhiên, SAT1 chưa phải là type virus cần được ưu tiên tiêm phòng tại Việt Nam hiện nay.
Theo Bác sỹ Thú y Mark Anthony Mercado, Giám đốc kỹ thuật khu vực châu Á, công ty Biogénesis Bagó, trước mắt các trang trại vẫn cần tập trung bảo vệ đàn heo trước type O và A, hai type LMLM đang lưu hành tại Việt Nam và khu vực.
Điều quan trọng là hiểu vaccine LMLM bảo vệ đàn heo như thế nào và vì sao việc xác định đúng type virus, lựa chọn vaccine và chương trình tiêm phòng đều ảnh hưởng đến khả năng bảo hộ.
“Virus LMLM đang lưu hành ở ngay bên ngoài trang trại. Hàng rào bảo vệ đàn heo chính là khả năng miễn dịch của chúng.”
Bác sỹ thú y Mark Anthony Mercado, Giám đốc kỹ thuật khu vực châu Á, công ty Biogénesis Bagó.
Tiêm vaccine type O không có nghĩa là được bảo vệ trước type A
Virus LMLM có bảy type huyết thanh gồm O, A, C, Asia-1, SAT1, SAT2 và SAT3.
Một điểm quan trọng thường bị bỏ qua là không có bảo hộ chéo giữa các type huyết thanh.
Điều này có nghĩa một con heo đã được tiêm vaccine phòng type O vẫn có thể mắc bệnh nếu tiếp xúc với virus type A. Tương tự, khả năng miễn dịch đối với O hoặc A không đồng nghĩa đàn heo được bảo vệ trước SAT1.
Vì vậy, câu hỏi không chỉ là đàn heo đã tiêm vaccine LMLM hay chưa, mà còn là vaccine đó bảo vệ trước type virus nào.
Làm sao biết cần bảo vệ trước type nào?
Đây là vai trò của giám sát dịch tễ và chẩn đoán.
Bác sỹ Mercado đánh giá Việt Nam đang có hệ thống giám sát LMLM khá tốt. Việc lấy mẫu, xét nghiệm và xác định virus đang lưu hành giúp cơ quan thú y cũng như người chăn nuôi biết được nguy cơ thực tế và lựa chọn giải pháp phù hợp.
“Nếu xác định được nguyên nhân, chúng ta đã giải quyết được 50% vấn đề. 50% còn lại là tìm giải pháp phù hợp,” ông nói.
Trong điều kiện hiện tại, bác sỹ Mercado cho rằng type O và A vẫn cần được ưu tiên trong chương trình vaccine tại Việt Nam.
SAT1 cần được theo dõi và chuẩn bị phương án ứng phó, đặc biệt khi virus đã xuất hiện tại Trung Quốc, nhưng chưa được ghi nhận tại Việt Nam.
Một mũi vaccine đã đủ chưa?
Đây là một điểm khác dễ gây nhầm lẫn.
Vaccine LMLM là vaccine bất hoạt. Mũi tiêm đầu tiên giúp hệ miễn dịch của heo nhận biết kháng nguyên và bắt đầu tạo đáp ứng miễn dịch.
Tuy nhiên, trong điều kiện LMLM lưu hành thường xuyên như tại Việt Nam và Đông Nam Á, Mercado khuyến nghị hai mũi vaccine, với mũi thứ hai được tiêm sau mũi đầu khoảng bốn tuần.
Mũi thứ hai không đơn giản là “tiêm thêm cho chắc”. Nó giúp củng cố đáp ứng miễn dịch đã được tạo ra từ lần tiêm đầu.
Đối với heo thịt, bác sỹ Mercado đưa ra một ví dụ: có thể tiêm mũi đầu lúc 8 tuần tuổi và mũi thứ hai lúc 12 tuần tuổi.
Đối với trại heo nái, vaccine LMLM thường nằm trong chương trình phòng bệnh định kỳ. Theo TS. Mercado, các trại này thường tiêm phòng hai hoặc ba lần mỗi năm.
Đây là những ví dụ về chương trình tiêm phòng, không phải lịch cố định cho mọi trại. Thời điểm tiêm cần phù hợp với tình trạng đàn, chương trình thú y của trại, vaccine sử dụng và nguy cơ dịch bệnh tại khu vực.
Khi nào cần đặc biệt chú ý đến LMLM?
Nguy cơ không giống nhau ở mọi thời điểm.
Theo quan sát của bác sỹ thú y Mercado tại các trang trại thương mại, áp lực LMLM thường được quan tâm nhiều hơn trong mùa mưa hoặc khi có thông tin dịch xuất hiện ở khu vực xung quanh. Mức độ an toàn sinh học của từng trại cũng ảnh hưởng đến nguy cơ virus xâm nhập.
Vaccine vì vậy không đứng một mình.
Miễn dịch của đàn cần đi cùng với an toàn sinh học nhằm giảm khả năng virus được đưa vào trại qua người, phương tiện, động vật hoặc các nguồn lây khác.
SAT1 đến gần, nhưng đừng quên virus đang ở quanh trại
SAT1 đáng được theo dõi vì sự xuất hiện của nó tại Trung Quốc đã thay đổi bản đồ nguy cơ LMLM trong khu vực.
Nhưng đối với các trang trại heo Việt Nam, sự xuất hiện của một nguy cơ mới không làm mất đi những nguy cơ hiện hữu.
Type O và A vẫn đang lưu hành. Vì vậy, trước khi lo đàn heo có được bảo vệ trước SAT1 hay không, câu hỏi thiết thực hơn lúc này có thể là:
Đàn heo đang được bảo vệ đầy đủ trước những type LMLM đang lưu hành hay chưa?
pigtalks.asia 
Leave a comment